Chữ ký số và hợp đồng điện tử: Giá trị chứng cứ khi tranh chấp tại Tòa

1. Phân loại và bản chất pháp lý của các loại cổ phiếu ưu đãi theo Luật Doanh nghiệp 2020

Theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020, bên cạnh cổ phần phổ thông là nền tảng bắt buộc, công ty cổ phần có quyền phát hành các loại cổ phần ưu đãi.

Mỗi loại cổ phiếu ưu đãi mang một bản chất pháp lý và mục tiêu chiến lược hoàn toàn riêng biệt trong cấu trúc quản trị doanh nghiệp:

[a].Cổ phiếu ưu đãi biểu quyết – Lá chắn bảo vệ quyền lực của Founder

Cổ phần ưu đãi biểu quyết là cổ phần có số phiếu biểu quyết nhiều hơn so với cổ phần phổ thông. Số phiếu biểu quyết cụ thể của một cổ phần ưu đãi biểu quyết do Điều lệ công ty quy định.

• Đối tượng được quyền nắm giữ: Chỉ có tổ chức được Chính phủ ủy quyền và cổ đông sáng lập mới được quyền nắm giữ cổ phần ưu đãi biểu quyết.

• Thời hạn hiệu lực: Quyền ưu đãi biểu quyết của cổ đông sáng lập chỉ có hiệu lực trong thời hạn 03 năm kể từ ngày công ty được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC). Sau thời hạn này, cổ phần ưu đãi biểu quyết của cổ đông sáng lập tự động chuyển đổi thành cổ phần phổ thông.

• Hạn chế pháp lý nghiêm ngặt: Cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi biểu quyết không được quyền chuyển nhượng cổ phần đó cho người khác, trừ trường hợp chuyển nhượng theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật hoặc thừa kế theo quy định pháp luật doanh nghiệp.

[b].Cổ phiếu ưu đãi cổ tức – Công cụ thu hút nhà đầu tư tài chính thuần túy

Cổ phần ưu đãi cổ tức là cổ phần được trả cổ tức với mức cao hơn mức cổ tức của cổ phần phổ thông hoặc mức ổn định hằng năm.

• Quyền lợi tài chính: Cổ tức được trả bao gồm cổ tức cố định và cổ tức thưởng. Cổ tức cố định không phụ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh của công ty. Khi công ty giải thể hoặc phá sản, cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi cổ tức được nhận lại một phần tài sản còn lại tương ứng sau khi công ty đã thanh toán hết các khoản nợ và cổ phần ưu đãi hoàn lại.

• Hạn chế về quyền quản trị: Cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi cổ tức không có quyền biểu quyết, không có quyền tham dự họp Đại hội đồng cổ đông, không có quyền đề cử người vào Hội đồng quản trị và Ban Kiểm soát.

Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại – Cơ chế bảo vệ dòng vốn cho các Quỹ đầu tư

Cổ phần ưu đãi hoàn lại là cổ phần được công ty hoàn trả lại vốn góp theo yêu cầu của người sở hữu hoặc theo các điều kiện được ghi tại cổ phiếu và Điều lệ công ty.

• Quyền lợi tài chính: Được ưu tiên thanh toán tài sản hàng đầu trong số các loại cổ phần khi công ty giải thể hoặc phá sản.

• Hạn chế về quyền quản trị: Tương tự như cổ phần ưu đãi cổ tức, cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi hoàn lại hoàn toàn không có quyền biểu quyết, không có quyền dự họp Đại hội đồng cổ đông hay đề cử nhân sự vào bộ máy quản lý.

Dưới góc nhìn của một luật sư riêng, việc phân định ranh giới giữa quyền lợi tài chính và quyền lực quản trị của từng loại cổ phần là bài toán pháp lý đòi hỏi tính chính xác tuyệt đối ngay từ khâu soạn thảo Điều lệ.

2. So sánh tổng quan các loại cổ phiếu ưu đãi dưới góc nhìn tố tụng và thẩm định pháp lý

Để giúp nhà quản trị và các nhà đầu tư có cái nhìn đối chiếu toàn diện trước khi đàm phán hợp đồng đầu tư (SHA), các tiêu chí pháp lý cốt lõi của ba loại cổ phiếu ưu đãi được tổng hợp chi tiết:

Sự khác biệt về cơ chế chuyển nhượng và quyền biểu quyết chính là điểm then chốt mà các Tòa án và Trọng tài thương mại tập trung xoáy sâu khi giải quyết các tranh chấp M&A hậu giải ngân.

3. Ứng dụng thực chiến trong gọi vốn, M&A và vai trò của dịch vụ luật sư doanh nghiệp

Cấu trúc cổ phiếu ưu đãi là một nghệ thuật trong đàm phán tài chính.

Một cấu trúc cổ phần thông minh sẽ giải quyết hài hòa mâu thuẫn lợi ích giữa Nhà sáng lập (Founder) – người muốn giữ quyền kiểm soát, và Nhà đầu tư (Investor) – bên muốn tối đa hóa lợi nhuận và an toàn vốn:

• Đối với Nhà sáng lập (Founder): Phát hành cổ phiếu ưu đãi biểu quyết cho bản thân giúp Founder giữ vững trên 51% hoặc 65% quyền biểu quyết để quyết định các vấn đề trọng yếu, ngay cả khi tỷ lệ sở hữu vốn thực tế đã bị pha loãng xuống dưới mức chi phối sau nhiều vòng gọi vốn (Series A, B, C).

• Đối với Quỹ đầu tư mạo hiểm (VCs/PEs): Các quỹ thường yêu cầu phát hành cổ phần ưu đãi cổ tức tích lũy hoặc cổ phần ưu đãi hoàn lại đi kèm điều khoản bảo lưu quyền ưu tiên thanh toán (Liquidation Preference), đảm bảo rút vốn an toàn nếu công ty không đạt chỉ tiêu tăng trưởng (KPIs) hoặc không thể thực hiện phát hành lần đầu ra công chúng (IPO).

Để thiết kế một cấu trúc cổ phần an toàn, không vi phạm cấm đoán của pháp luật và tránh nguy cơ bị vô hiệu hóa, sự đồng hành của dịch vụ luật sư doanh nghiệp từ các công ty luật uy tín mang lại giá trị cốt lõi:

• Thể chế hóa cấu trúc cổ phần vào Điều lệ và SHA: Luật sư doanh nghiệp hỗ trợ soạn thảo Thỏa thuận cổ đông (SHA) và Điều lệ công ty, chuyển hóa các thỏa thuận kinh tế phức tạp thành các điều khoản pháp lý chuẩn mực, quy định rõ quy trình phê duyệt nội bộ đối với việc chuyển đổi cổ phần.

• Chuẩn hóa hồ sơ phát hành Đại hội đồng cổ đông: Luật sư tư vấn rà soát Tờ trình, Nghị quyết Đại hội đồng cổ đông về việc phát hành cổ phần ưu đãi, đảm bảo đúng thẩm quyền và quy chế quản lý nội bộ.

• Xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ trong chi trả cổ tức và hoàn vốn: Hướng dẫn bộ phận tài chính - pháp chế thiết lập quy trình nội bộ doanh nghiệp để kiểm tra điều kiện an toàn tài chính (đảm bảo thanh toán đủ các khoản nợ đến hạn) trước khi thực hiện hoàn trả vốn cho cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi hoàn lại.

• Đại diện đại diện giải quyết tranh chấp cổ đông: Khi phát sinh xung đột về quyền biểu quyết hoặc nghĩa vụ hoàn trả vốn, luật sư tư vấn doanh nghiệp sẽ đại diện tham gia đàm phán, hòa giải hoặc tố tụng để bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Chủ động thiết kế cấu trúc cổ phiếu ưu đãi bài bản dưới sự hỗ trợ chuyên sâu từ luật sư riêng chính là chìa khóa chiến lược giúp doanh nghiệp tự tin huy động nguồn vốn lớn, bảo vệ thành quả của Nhà sáng lập và bứt phá bền vững trên thương trường.

Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không phải văn bản tư vấn pháp lý chính thức.Quý vị nếu có vướng mắc có liên quan, có thể liên hệ với các luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty Luật TNHH Everest để được hỗ trợ. Hotline: (024) 66.527.527, Email: info@everest.org.vn hoặc Trực tiếp tại các văn phòng của Công ty Luật TNHH Everest.