Hợp đồng thử việc và xác định thời hạn: Điều khoản bắt buộc, hành vi cấm

Bởi Phạm Gia Vỹ - 18/10/2026
view 0
comment-forum-solid 0
Trong công tác quản trị nhân sự, giao kết hợp đồng thử việc và hợp đồng lao động xác định thời hạn là hai công cụ pháp lý nền tảng giúp doanh nghiệp thiết lập quan hệ lao động. Tuy nhiên, việc nhầm lẫn giữa hai loại hợp đồng này hoặc vi phạm các hành vi bị cấm có thể kéo theo các khoản phạt tiền nặng nề cùng rủi ro tranh chấp lao động kéo dài. Sự đồng hành của luật sư tư vấn doanh nghiệp là giải pháp thiết yếu giúp kiểm soát an toàn pháp lý doanh nghiệp.

1. Phân biệt nội dung pháp lý và điều khoản bắt buộc của hai loại hợp đồng

Để xây dựng một khung khổ pháp lý nhân sự chuẩn mực, doanh nghiệp cần phân định rõ ràng các điều khoản quy định tại Bộ luật Lao động 2019 đối với từng loại hợp đồng:

[a].Hợp đồng thử việc (Điều 24 Bộ luật Lao động 2019)

Thử việc là giai đoạn để người sử dụng lao động và người lao động tìm hiểu về năng lực, thái độ công việc cũng như môi trường làm việc trước khi quyết định xác lập quan hệ lao động chính thức.

Các điều khoản bắt buộc phải có trong hợp đồng thử việc bao gồm:

  • Tên, địa chỉ của người sử dụng lao động và thông tin người giao kết hợp đồng.

  • Họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, số thẻ CCCD/Hộ chiếu của người lao động.

  • Công việc và địa điểm làm việc cụ thể.

  • Thời gian thử việc: Tối đa 180 ngày (đối với quản lý doanh nghiệp); 60 ngày (trình độ chuyên môn từ cao đẳng trở lên); 30 ngày (trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật); 06 ngày làm việc (công việc khác).

  • Mức lương thử việc: Do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.

  • Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và trang bị bảo hộ lao động.

Đặc thù pháp lý: Hợp đồng thử việc không bắt buộc phải bao gồm các điều khoản về Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bảo hiểm y tế (BHYT), Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), chế độ nâng bậc lương hay đào tạo nghề.

[b].Hợp đồng lao động xác định thời hạn (Điều 21 Bộ luật Lao động 2019)

Là hợp đồng mà hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong khoảng thời gian không quá 36 tháng kể từ thời điểm có hiệu lực.

Hợp đồng này bắt buộc phải chứa đựng đầy đủ 10 nhóm nội dung chính:

  1. Thông tin người sử dụng lao động và người lao động.

  2. Công việc và địa điểm làm việc.

  3. Thời hạn hợp đồng lao động (ngày bắt đầu và ngày kết thúc).

  4. Mức lương theo chức danh, hình thức, kỳ hạn trả lương, phụ cấp và các khoản bổ sung.

  5. Chế độ nâng bậc, nâng lương.

  6. Thời giờ làm việc, nghỉ ngơi; trang bị bảo hộ lao động.

  7. Trách nhiệm đóng BHXH, BHYT và BHTN theo quy định.

  8. Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề.

Dưới góc nhìn của một luật sư riêng, việc thiếu hụt các điều khoản bắt buộc trong hợp đồng lao động sẽ làm giảm tính hiệu lực pháp lý và đẩy doanh nghiệp vào thế yếu khi có tranh chấp phát sinh tại cơ quan quản lý lao động.

2. Nhận diện các hành vi bị nghiêm cấm khi giao kết hợp đồng và hệ quả pháp lý

Nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động và duy trì tính nghiêm minh của pháp luật doanh nghiệp, Bộ luật Lao động 2019 cùng Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định các chế tài khắt khe đối với các hành vi vi phạm:

[a].Giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ

Yêu cầu người lao động nộp bản chính CCCD, Bằng đại học hoặc Chứng chỉ hành nghề để làm "tiền ký cược" hoặc giữ chân nhân sự là hành vi vi phạm pháp luật.

Hệ quả pháp lý: Doanh nghiệp bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng và buộc phải trả lại ngay bản chính giấy tờ cho người lao động.

[b].Yêu cầu thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản

Bắt người lao động nộp một khoản tiền cọc, thế chấp tài sản hoặc trừ dần vào lương hằng tháng dưới hình thức "tiền thế chân" nhằm bảo đảm thực hiện hợp đồng.

Hệ quả pháp lý: Xử phạt vi phạm hành chính từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng và buộc hoàn trả toàn bộ số tiền, tài sản đã thu giữ trái quy định.

[c].Giao kết hợp đồng trái bản chất để né tránh nghĩa vụ đóng BHXH

Ký liên tiếp nhiều hợp đồng thử việc cho cùng một công việc, hoặc ký "hợp đồng cộng tác viên/hợp đồng dịch vụ" nhưng bản chất là quản lý, điều hành và trả lương định kỳ như quan hệ lao động nhằm trốn đóng BHXH.

Hệ quả pháp lý: Bị truy thu toàn bộ số tiền BHXH, BHYT, BHTN chưa đóng, phạt tiền lãi chậm đóng và xử phạt vi phạm hành chính về lao động.

Thử việc quá thời gian hoặc thử việc nhiều lần cho một công việc

Áp dụng thời gian thử việc vượt quá số ngày tối đa luật định (như thử việc 3–4 tháng cho nhân viên văn phòng) hoặc bắt thử việc lại đối với công việc đã đạt yêu cầu.

Hệ quả pháp lý: Phạt tiền doanh nghiệp và buộc phải trả 100% mức lương chính thức cho người lao động trong thời gian thử việc vi phạm.

3. Khuyến nghị quản trị HR thực chiến và vai trò của dịch vụ luật sư doanh nghiệp

Để chuẩn hóa quy trình tuyển dụng và quản lý nhân sự, bộ phận HR và Pháp chế doanh nghiệp cần đưa các nguyên tắc tuân thủ vào quy trình nội bộ doanh nghiệp.

Sự đồng hành của dịch vụ luật sư doanh nghiệp từ các công ty luật uy tín giúp doanh nghiệp phòng ngừa toàn diện các rủi ro lao động:

  • Rà soát quy trình tuyển dụng và tiếp nhận nhân sự: Luật sư doanh nghiệp hỗ trợ xây dựng quy trình tiếp nhận hồ sơ, tuyệt đối không giữ bản gốc bằng cấp, CCCD của ứng viên mà chỉ lưu trữ bản sao có chứng thực.

  • Thiết lập tiêu chuẩn đánh giá và Thỏa thuận bảo mật (NDA): Luật sư tư vấn giúp biên soạn Bảng mô tả công việc (JD), chỉ số KPI thử việc kèm theo Thỏa thuận Bảo mật Thông tin và Bỏ cạnh tranh (NDA/Non-compete) tách biệt để bảo vệ bí mật kinh doanh ngay từ ngày đầu tiên.

  • Soạn thảo và rà soát hệ thống Hợp đồng lao động mẫu: Tư vấn thiết lập quy chế quản lý nội bộ, Nội quy lao động và Thang bảng lương đúng chuẩn mực, quy định rõ quy trình phê duyệt nội bộ trong việc gia hạn hợp đồng.

  • Xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ cảnh báo thời hạn: Hướng dẫn bộ phận HR vận hành hệ thống cảnh báo trước 30 ngày khi hợp đồng lao động xác định thời hạn hết hạn để tiến hành ký mới, gia hạn hoặc chấm dứt đúng thủ tục.

  • Đại diện giải quyết tranh chấp lao động: Khi xảy ra xung đột hoặc khiếu nại từ người lao động, luật sư tư vấn doanh nghiệp sẽ đại diện tham gia hòa giải, làm việc với Thanh tra Lao động hoặc tố tụng tại Tòa án để bảo vệ tối đa lợi ích hợp pháp cho doanh nghiệp.

Chủ động chuẩn hóa quy trình lao động dưới sự hỗ trợ chuyên sâu từ luật sư riêng chính là giải pháp chiến lược giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, xây dựng môi trường làm việc minh bạch và thu hút nhân tài bền vững.

Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không phải văn bản tư vấn pháp lý chính thức.Quý vị nếu có vướng mắc có liên quan, có thể liên hệ với các luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty Luật TNHH Everest để được hỗ trợ. Hotline: (024) 66.527.527, Email: info@everest.org.vn hoặc Trực tiếp tại các văn phòng của Công ty Luật TNHH Everest.

Phạm Gia Vỹ

Phạm Gia Vỹ

Chuyên viên Nguyễn Thị Ngân có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực đất đai, thừa kế,... và đã tham gia thực hiện các vụ án nổi bật như: Kinh doanh thương mại, Hình sự.

TVQuản trị viênQuản trị viên

Xin chào quý khách. Quý khách hãy để lại bình luận, chúng tôi sẽ phản hồi sớm

Trả lời.
Thông tin người gửi
Bình luận
Nhấn vào đây để đánh giá
024 66 527 527
0.30431 sec| 1041.656 kb