Những yếu tố cấu thành vi phạm hành chính

Yếu tố cấu thành vi phạm hành chính bao gồm mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể, khách thể. Phạm vi bài viết này nhằm làm rõ những yếu tố cấu thành vi phạm hành chính. Nội dung và biểu hiện của các yếu tố cấu thành như sau:

Bài viết được thực hiện bởi: Luật gia Hồ Thị Ngọc Ánh - Công ty Luật TNHH Everest - Tổng đài tư vấn (24/7): 1900 6198

Mặt khách quan của vi phạm hành chính

Mặt khách quan là những biểu hiện ra bên ngoài thế giới khách quan của vi phạm hành chính bao gồm: (1) Hành vi vi phạm hành chính; (2) Hậu quả và mối quan hệ nhân quả; (3) Thời gian thực hiện hành vi vi phạm; (4) Địa điểm thực hiện hành vi vi phạm; (5) Công cụ phương tiện vi phạm.

• Về hành vi vi phạm hành chính: Hành vi vi phạm hành chính là dấu hiệu bắt buộc trong mặt khách quan của vi phạm hành chính. Hành vi đó là hành vi xâm phạm đến các quy tắc quản lý nhà nước và đã bị pháp luật hành chính ngăn cấm. Việc bị ngăn cấm được quy định trong các văn bản pháp luật về xử phạt hành chính. Khi xem xét, đánh giá hành vi của cá nhân, tổ chức có phải hành vi vi phạm hành chính hay không cần có những căn cứ pháp lý rõ ràng xác định đó là hành vi vi phạm và bị xử phạt bằng các biện pháp xử phạt hành chính;
• Về hậu quả và mối quan hệ nhân quả: Hậu quả là kết quả trực tiếp của hành vi vi phạm hành chính, đó là những thiệt hại gây ra cho các quy tắc quản lý nhà nước. Ở những mức độ khác nhau của hành vi sẽ gây ra hậu quả khác nhau, trong nhiều trường hợp hành vi của tổ chức, cá nhân bị coi là vi phạm hành chính khi hành vi đó đã gây ra những thiệt hại cụ thể, tuy nhiên hậu quả của hành vi vi phạm hành chính cũng không nhất thiết phải là thiệt hại cụ thể.
• Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hành chính và hậu quả nó gây ra thể hiện ở chỗ sự thiệt hại của xã hội, các quy tắc quản lý nhà nước bị xâm hại là do chính hành vi vi phạm hành chính gây ra, cũng có nghĩa là những thiệt hại của xã hội, xâm hại quy tắc quản lý nhà nước là hậu quả tất yếu của hành vi vi phạm hành chính.

Ngoài ra trong một số trường hợp, mặt khách quan còn được thể hiện ở yếu tố thời gian, địa điểm, cách thức, phương tiện vi phạm hành chính.

Trong các yếu tố nêu trên, hành vi vi phạm hành chính là dấu hiệu bắt buộc phải có trong mặt khách quan của vi phạm hành chính; các yếu tố còn lại có thể có hoặc có thể không, tùy thuộc vào từng loại vi phạm hành chính.

Tìm hiểu thêm: Xử lý vi phạm hành chính

Mặt chủ quan của vi phạm hành chính

Mặt chủ quan là những biểu hiện tâm lý bên trong của chủ thể vi phạm hành chính. Trong mặt chủ quan, lỗi là dấu hiệu bắt buộc của vi phạm hành chính, thể hiện dưới hình thức lỗi cố ý và lỗi vô ý, ngoài ra còn dấu hiệu khác là mục đích.

• Lỗi vô ý: Người thực hiện hành vi trong trạng thái có đầy đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình nhưng vì vô tình, thiếu thận trọng mà không nhận thức được những nguy hiểm mà hành vi của mình gây ra cho xã hội, quy tắc quản lý nhà nước.
• Lỗi cố ý: Người thực hiện trong trạng thái đầy đủ khả năng nhận thức, điều khiển hành vi, nhận thức được mức độ nguy hiểm của hành vi đó nhưng vẫn cố tình thực hiện.

Tuy nhiên nếu có đầy đủ căn cứ cho rằng người thực hiện không có đầy đủ khả năng nhận thức, điều khiển hành vi thì người đó sẽ không bị coi là vi phạm hành chính.

Mục đích: Mục đích là kết quả cuối cùng trong suy nghĩ của chủ thể mong muốn đạt được khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính. Mục đích cũng thể hiện tính chất nguy hiểm của hành vi, tuy nhiên không phải là dấu hiệu bắt buộc phải có trong mọi cấu thành của mọi loại vi phạm hành chính. 

Nội dung liên quan: Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính

Chủ thể vi phạm hành chính  

Chủ thể vi phạm hành chính là các tổ chức, cá nhân có năng lực chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật.

Đối với cá nhân: Phải có đầy đủ nhận thức, khả năng điều khiển hành vi và đủ độ tuổi theo quy định của pháp luật. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi là những người có năng lực trách nhiệm hành chính hạn chế, là chủ thể vi phạm hành chính trong trường hợp thực hiện hành vi với lỗi cố ý tức là cá nhân này nhận thức được sự nguy hiểm nhưng vẫn thực hiện. Người từ đủ 16 tuổi trở lên là người có năng lực trách nhiệm pháp lý đầy đủ là chủ thể vi phạm hành chính trong mọi trường hợp. Ngoài ra còn có người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân vi phạm hành chính thì bị xử lý như những công dân khác.

Đối với tổ chức: Là các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị kinh tế,…bị xử phạt vi phạm hành chính về mọi hành vi vi phạm hành chính do mình gây ra.

Cá nhân, tổ chức nước ngoài vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam thì bị xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác (Khoản 1 Điều 5 Luật xử lý vi phạm hành chính  năm 2012).

Có thể bạn quan tâm: Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính

Khách thể của vi phạm hành chính

Khách thể là những quan hệ xã hội, quy tắc quản lý nhà nước được pháp luật hành chính bảo vệ nhưng bị hành vi vi phạm hành chính xâm hại. Dấu hiệu nhận biết là hành vi vi phạm hành chính đã xâm hại đến trật tự quản lý nhà nước được pháp luật hành chính quy định, bảo vệ.

Tìm hiểu thêm các nội dung liên quan tại Pháp trị - Thượng tôn pháp luật

Khuyến nghị của Công ty Luật TNHH Everest

1. Bài viết trong lĩnh vực nêu trên được luật sư, chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu khoa học hoặc phổ biến kiến thức pháp luật, hoàn toàn không nhằm mục đích thương mại.
2. Bài viết có sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy. Tại thời điểm trích dẫn những nội dung này, chúng tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Tuy nhiên, quý Vị chỉ nên coi đây là những thông tin tham khảo, bởi nó có thể chỉ là quan điểm cá nhân người viết.
3. Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể, Quý vị vui lòng liên hệ với chuyên gia, luật sư của Công ty Luật TNHH Everest qua Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6198, E-mail: info@everest.org.vn.