Yếu tố lỗi ảnh hưởng như thế nào đến tỉ lệ tài sản được chia khi ly hôn?

Bởi Trần Thu Thủy - 11/01/2020
view 767
comment-forum-solid 0
Khi ly hôn, theo nguyên tắc chung, vợ chồng có tranh chấp về tài sản thì tài sản chung của vợ chồng được chia đôi.

Theo quy định hiện hành, khi ly hôn, theo nguyên tắc chung, vợ chồng có tranh chấp về tài sản thì tài sản chung của vợ chồng được chia đôi. Tuy nhiên,Toà án còn phải tính đến một số yếu tố để xác định tỉ lệ tài sản mà vợ chồng được chia, trong đó có yếu tố lỗi của mỗi bên vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.Thực tế, Toà án khó xác định được lỗi của mỗi bên (vợ, chồng) thậm chí là không thể. Mặt khác, yếu tố lỗi của mỗi bên không phải là căn cứ để quyết định cho hay không cho ly hôn.

Thứ nhất, quy định về chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn

Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về nguyên tắc khi phân chi tài sản như sau:"2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng." (Khoản 2 Điều 59)

Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP của Tòa án nhân dân tối cao - Viện kiểm sát nhân dân tối cao - Bộ tư pháp về việc hướng dẫn thi hành một số qui định của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 (sau đây gọi tắt là Thông tư số 01/2016) quy định: "Trường hợp áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định để chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn thì tài sản chung của vợ chồng về nguyên tắc được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây để xác định tỷ lệ tài sản mà vợ chồng được chia: ...d) “Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng” là lỗi của vợ hoặc chồng vi phạm quyền, nghĩa vụ về nhân thân, tài sản của vợ chồng dẫn đến ly hôn.Ví dụ: Trường hợp người chồng có hành vi bạo lực gia đình, không chung thủy hoặc phá tán tài sản thì khi giải quyết ly hôn Tòa án phải xem xét yếu tố lỗi của người chồng khi chia tài sản chung của vợ chồng để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của vợ và con chưa thành niên."(điểm d Khoản 4 Điều 7)

Căn cứ vào các quy định nêu trên, tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn về nguyên tắc được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây để xác định tỉ lệ tài sản mà vợ chồng được chia: Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng; công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung; bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập; lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.Chia đôi là nguyên tắc và sẽ “giữ vai trò chi phối” trong mối quan hệ với các yếu tố khác. Nhưng nếu có xuất hiện yếu tố khác: Chẳng hạn yếu tố công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung, hay yếu tố lỗi của một trong hai bên trong việc vì phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng thì sẽ ảnh hưởng đến việc chia tài sản chung của vợ chồng và tỉ lệ chia cho mỗi bên là bao nhiêu hay do Toà án tự quyết định.

Thứ hai, yếu tố lỗi ảnh hưởng đến tỉ lệ tài sản được chia khi vợ chồng ly hôn

Trong các yếu tố ảnh hưởng đến tỉ lệ tài sản được chia khi vợ chồng li hôn thì lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng là một yếu tố mới bổ sung vào Điều 59 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014. Theo Thông tư liên tịch số 01/2016 hướng dẫn thi hành Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 thì “Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng” là lỗi của vợ hoặc chồng vi phạm quyền, nghĩa vụ về nhân thân, tài sản của vợ chồng dẫn đến ly hôn.

Về quyền và nghĩa vụ về nhân thân của vợ chồng được quy định từ Điều 17 đến Điều 23 trong Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 là một quy định viện dẫn đến các quyền, nghĩa vụ. Cụ thể trong Luật hôn nhân và gia đình, Bộ luật Dân sự, các luật khác có liên quan và cả trong Hiến pháp. Ví dụ về điều luật quy định về tình nghĩa vợ chồng tại Điều 19 Luật hôn nhân và gia đình: Vợ chồng có nghĩa vụ thương yêu, chung thủy, tôn trọng, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau; cùng nhau chia sẻ, thực hiện các công việc trong gia đình. Vợ chồng có nghĩa vụ sống chung với nhau, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác hoặc do yêu cầu của nghề nghiệp, công tác, học tập, tham gia các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và lý do chính đáng khác.

Luật gia Nguyễn Bích Phượng - Công ty Luật TNHH Everest - Tổng đài tư vấn (24/7): 1900 6198

Thứ ba, việc áp dụng yếu tố lỗi để quyết định chia tài sản khi ly hôn là chưa khả thi trong thực tế

Với việc quy định “Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng” là một yếu tố để xác định tỉ lệ tài sản mà vợ chồng được chia rất khó thi hành trên thực tế. Bởi việc nhận diện và phân định rõ ràng vợ hay chồng vi phạm quyền, nghĩa vụ về nhân thân; vi phạm quyền, nghĩa vụ về tài sản là điều khó khăn. Ví dụ:Nghĩa vụ yêu thương, nghĩa vụ quan tâm, chăm sóc, nghĩa vụ sống chung vv… là những thuật ngữ mang tính định tính, trừu tượng nên khi xét xử, Toà án khó xác định vợ chồng có vi phạm về quyền, nghĩa vụ về nhân thân, thậm chí không muốn nói là không thể.

Để làm rõ thêm về “Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng”, Thông tư liên tịch số 01/2016 cho Ví dụ: Trường hợp người chồng có hành vi bạo lực gia đình, không chung thủy hoặc phá tán tài sản thì khi giải quyết ly hôn Tòa án phải xem xét yếu tố lỗi của người chồng khi chia tài sản chung của vợ chồng để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của vợ và con chưa thành niên. Theo chúng tôi ví dụ này thực chất là làm sáng tỏ thêm nguyên nhân mâu thuẫn, mức độ trầm trọng của tình cảm vợ chồng và hoàn cảnh của vợ, con để có cách thức bảo vệ chủ thể yếu thế hơn đó là người vợ và trẻ chưa thành niên. Một số trong những cách thức hữu hiệu là giao cho họ với tỉ lệ nhiều hơn, không nên đồng nhất “lỗi” là yếu tố tác động, ảnh hưởng đến tỉ lệ được chia. Nếu xét lao động cả hai bên tương xứng thì mới chia bằng nhau. Nếu xét một bên lao động kém, lại có những hành vi phá tán, hoang phí sẽ chia cho sát theo sự đóng góp công sức của mỗi bên.

Căn cứ để Toà án cho vợ chồng ly hôn được quy định tại Điều 55, 56 Luật Hôn nhân & Gia đình. Khoản 1 Điều 56 quy định: Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được. Với nội dung quy định này thì lỗi mỗi bên không phải là một căn cứ để Toà án giải quyết cho ly hôn. Nếu không phải là một căn cứ để cho ly hôn thì Toà án không nhận định trong bản án về lỗi nên không có cơ sở nhận định việc chia tài sản cho vợ hay chồng được hưởng nhiều hơn do người kia có lỗi trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng. Có quan điểm cho rằng “Lỗi” của vợ chồng là một trong những căn cứ cho ly hôn tại khoản 1 Điều 56 và đây là điểm mới của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 là không chính xác. Thực chất đó là một nội dung được luật hoá vào trong khoản 1 Điều 56 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 từ nội dung hướng dẫn thế nào “Được coi là tình trạng của vợ chồng trầm trọng”, “Đời sống chung không thể kéo dài được”, “Mục đích của hôn nhân không đạt được”.Có một vài Toà án còn nêu lỗi của một bên trong phần quyết định của của bản án xử ly hôn là do chưa quán triệt đường lối, xét xử ly hôn phải căn cứ vào tình cảm vợ chồng hết hay còn để làm cơ sở phân tích cho ly hay không cho ly… Tất nhiên, khi phân tích, đánh giá tình cảm, Toà án phải xét nguồn gốc mâu thuẫn, động cơ đưa đến việc ly hôn để có hướng giúp đỡ thích hợp cho đương sự… Với lời tổng kết này, TANDTC không xem lỗi không là căn cứ cho li hôn.

Nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn trong gia đình dẫn đến ly hôn khá đa dạng và hầu hết xuất phát từ cả hai phía, người vợ người chồng. Đến Toà án, người vợ khai người chồng thiếu quan tâm, chăm sóc, không sống chung (theo Điều 19 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 là vi phạm nghĩa vụ vợ chồng) người vợ mới đi ngoại tình (vì phạm nghĩa vụ vợ chồng). Người chồng khai người bị vợ thường xuyên xúc phạm nên người chồng không quan tâm đến người vợ (vi phạm nghĩa vụ vợ chồng) vvv… Rõ ràng, mỗi vợ chồng, mỗi gia đình là một hoàn cảnh, có nhiều nguyên nhân đang xen nhau, nguyên nhân này là tiền đề của mâu thuẫn gia đình, rồi chính mâu thuẫn đó lại là nguyên nhân, là tiền đề của mâu thuẫn mới nên không thể xác định được lỗi thuộc về ai, ai là người nhiều lỗi hơn, ai là người ít hơn. Nên việc quy định vấn đề xem xét lỗi của mỗi bên để tính toán quyết định tỉ lệ chia tài sản giữa vợ chồng khi ly hôn như quy định tại điểm d khoản 2 Điều 59 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 hiện hành và điểm d khoản 4 Điều 7 Thông tư liên tịch số 01/2016 là thiếu tính thực tiễn, không khả thi trên thực tế.

Khuyến nghị của Công ty Luật TNHH Everest:

  1. Bài viết trong lĩnh vực pháp luật hôn nhân và gia đình được luật sư, chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu khoa học hoặc phổ biến kiến thức pháp luật, hoàn toàn không nhằm mục đích thương mại.
  2. Bài viết có sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy. Tại thời điểm trích dẫn những nội dung này, chúng tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Tuy nhiên, quý Vị chỉ nên coi đây là những thông tin tham khảo, bởi nó có thể chỉ là quan điểm cá nhân người viết.
  3. Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể, Quý vị vui lòng liên hệ với chuyên gia, luật sư của Công ty Luật TNHH Everest qua Tổng đài tư vấn pháp luật 1900 6198, E-mail: info@everest.net.vn.

TVQuản trị viênQuản trị viên

Xin chào quý khách. Quý khách hãy để lại bình luận, chúng tôi sẽ phản hồi sớm

Trả lời.
Thông tin người gửi
Bình luận
Nhấn vào đây để đánh giá
024 66 527 527
0.56177 sec| 1034.297 kb