Quyền nuôi dưỡng con cái sau khi ly hôn theo quy định pháp luật mới nhất

0
89
Đánh giá

Quy định chung của pháp luật về quyền nuôi con sau ly hôn? Nghĩa vụ của cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con sau ly hôn là gì? Quyền và nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con với người không nuôi con? Quy định về thay đổi người nuôi con sau ly hôn? Những trường hợp hạn chế quyền nuôi con của cha mẹ? Mọi vấn đề này sẽ được chúng tôi giải đáp trong bài viết dưới đây. 

quyền nuôi con
Quyền nuôi con sau khi ly hôn theo quy định pháp luật mới nhất

Quy định chung của pháp luật về quyền nuôi con sau ly hôn?

Căn cứ vào khoản 1 Điều 88 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, quy định về con chung của vợ chồng như sau:

“1. Con được sinh ra hoặc có thai ở trong thời kỳ hôn nhân vẫn được coi là con chung của vợ chồng.

Con sinh ra trong vòng 300 ngày kể từ ngày kết thúc hôn nhân được coi là con do người vợ mang thai trong thời kỳ hôn nhân.

Con được sinh ra trước ngày đăng ký kết hôn nhưng được cả và cha mẹ công nhận là con chung của vợ, chồng. ”

Bên cạnh đó, theo Điều 81 của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, lần lượt có các quy định về quyền nuôi con như sau:

Điều 81. Việc nuôi dưỡng, chăm sóc, dạy dỗ con cái sau khi ly hôn

“1. Sau khi ly hôn, cả cha và mẹ đều tiếp tục có quyền và nghĩa vụ chăm sóc, trông nom, cũng như giáo dục khi con chưa thành niên, hoặc khi con đã thành niên nhưng mất đi năng lực thực hiện hành vi dâ sự hoặc và không có khả năng lao động cũng như không có tài sản để tự nuôi sống bản thân theo quy định của Đạo luật này, Bộ luật Dân sự và pháp luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thoả thuận người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ và quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao trẻ em cho một trong các bên trực tiếp nuôi dưỡng, có tính đến lợi ích của trẻ em về mọi mặt; nếu đứa trẻ từ 7 tuổi trở lên, thì phải xem xét đến nguyện vọng của con.

3.Trẻ em dưới 36 tháng tuổi phải được giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, trừ trường hợp mẹ không được ủy quyền trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em hoặc cha có phương án khác phù hợp với lợi ích của đứa trẻ”.

Như vậy, khi ly hôn, vợ chồng có thể thỏa thuận được với nhau về quyền nuôi con. Trường hợp nếu hai vợ chồng không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định người trực tiếp nuôi con dựa trên các nguyên tắc sau:

(i) Con dưới 36 tháng tuổi thì sẽ do người mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện chăm sóc con.

(ii) Đối với trẻ em từ 7 tuổi trở lên, thì cần phải hỏi ý kiến ​​của chúng.

(iii) Trong mọi trường hợp khác, căn cứ vào điều kiện vật chất và trí tuệ, tòa án sẽ chỉ định người giao con cho người trực tiếp nuôi dưỡng. Điều kiện vật chất bao gồm: nơi ăn ở, sinh hoạt, điều kiện học tập,… mà mỗi bên cung cấp cho con cái, yếu tố này dựa trên thu nhập, của cải và nhà ở của cha mẹ. Các điều kiện tâm lý bao gồm: thời gian chăm sóc, dạy dỗ, nuôi dạy trẻ, tình cảm với trẻ, điều kiện để trẻ vui chơi, giải trí, trình độ học vấn,… của cha mẹ.

Nghĩa vụ của cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con sau ly hôn là gì?

(i) Cha mẹ không trực tiếp nuôi con vẫn có nghĩa vụ phải tôn trọng quyền của con cái được chung sống với người trực tiếp nuôi con.

(ii) Cha mẹ không trực tiếp nuôi dạy con phải có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

(iii) Sau khi ly hôn, người nào không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền và nghĩa vụ thăm con mà không bị ai cản trở.

Lưu ý: Cha mẹ không trực tiếp nuôi con mà lạm dụng việc thăm nom để cản trở hay gây ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con cái thì người trực tiếp nuôi con sẽ có quyền yêu cầu Toà án hạn chế về quyền thăm con của người đó.

Ngày nay, ly hôn không phải là chuyện hiếm, theo quy định, tòa án luôn căn cứ để quyết định ai được quyền nuôi con theo nguyên tắc thỏa thuận giữa cha và mẹ của đứa trẻ. Do đó, cha và mẹ của đứa trẻ có thể thỏa thuận với nhau về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên đối với con trước, trong hoặc sau khi nộp đơn yêu cầu Tòa án chấm dứt quan hệ vợ chồng, hay quan hệ chung sống như vợ, chồng theo quy định của pháp luật.

Nếu cha mẹ của trẻ không thoả thuận được thì vì lợi ích tốt nhất của trẻ, Toà án quyết định giao trẻ cho bên trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc. Việc quyết định ai sẽ được quyền nuôi con trong trường hợp ly hôn còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như nhà ở, thu nhập, thời gian chăm sóc con,… của mỗi bên để đảm bảo quyền lợi về mọi mặt cho con, sao cho đáp ứng được những điều kiện tốt nhất cho sự phát triển của con.

Khi thực hiện quyết định ly hôn hoặc quyết định chấm dứt chung sống như vợ chồng, người không trực tiếp nuôi con phải thực hiện theo quy định tại Điều 82 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 đã nêu trên. Người không trực tiếp nuôi con, có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con khi con sống với cha hoặc mẹ còn lại, có bổn phận nuôi dưỡng và có quyền tự do thăm nom con mà không ai có quyền cản trở. Sử dụng lý do thăm nom để cản trở hoặc cản trở việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con cái thì người có trách nhiệm nuôi dưỡng con cái có quyền đệ đơn lên tòa án để hạn chế quyền thăm nom con.

Quyền và nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con với người không nuôi con

quyền nuôi con
Quyền nuôi con sau khi ly hôn theo quy định pháp luật mới nhất

(i) Cha, mẹ có quyền nuôi con sẽ có quyền yêu cầu người không có quyền trực tiếp nuôi con thực hiện những nghĩa vụ đã được quy định tại Điều 82 của Luật này; Yêu cầu người mà không trực tiếp nuôi con và các thành viên trong gia đình tôn trọng quyền nuôi dưỡng con cái của mình.

(ii) Cha, mẹ trực tiếp nuôi con và các thành viên trong gia đình không được ngăn cản người không trực tiếp nuôi con thăm nom, chăm sóc, giáo dục con mình.

Quy định về thay đổi người nuôi con sau ly hôn

Theo yêu cầu của cha, mẹ hoặc cá nhân, tổ chức nêu tại khoản 5 Điều này, Tòa án có thể quyết định thay đổi quyền nuôi con hay còn gọi là thay đổi người trực tiếp nuôi con.

(i) Việc thay đổi quyền nuôi con hay quyền về người trực tiếp nuôi con sẽ được giải quyết nếu như có một trong các lý do sau đây:
a) Cha đẻ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng con phù hợp với lợi ích của đứa trẻ;
b) Người có quyền nuôi dưỡng con không có đủ điều kiện để có thể trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em.
(ii) Việc thay đổi quyền nuôi con phải xét đến cả nguyện vọng của con khi đủ 7 tuổi trở lên.
(iii) Nếu xác định cả cha hoặc mẹ không có quyền trực tiếp nuôi con thì Toà án quyết định giao con cho người giám hộ dựa theo quy định của Bộ luật dân sự.
(iv) Trong trường hợp có lý do quy định tại điểm b câu 2 Điều này thì căn cứ vào lợi ích của trẻ em mà những cơ quan, tổ chức, cá nhân sau đây có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng con;
a) Người thân thích;
b) Cơ quan hành chính nhà nước chịu trách nhiệm về gia đình;
c) Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em;
d) Hội Liên hiệp Phụ nữ.

Những trường hợp hạn chế quyền nuôi con của cha mẹ

quyền nuôi con
Quyền nuôi con sau khi ly hôn theo quy định pháp luật mới nhất

Cha, mẹ sẽ bị hạn chế quyền nuôi con chưa thành niên của họ trong các trường hợp sau:

(i) Bị kết án về bất kỳ tội nào cố ý chống lại tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm và danh dự của trẻ hoặc vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, nuôi dạy và giáo dục đứa trẻ;

(ii) Phá tán tài sản của con;

(iii) Có lối sống tha hóa, đồi truỵ;

(iv) Xúi giục, ép buộc trẻ em làm những việc trái với pháp luật và đạo đức xã hội.

Tùy vào từng trường hợp, tòa án có thể tự mình hoặc theo yêu cầu của những người, chính quyền hoặc tổ chức nêu tại Điều 86 của luật này, ra quyết định không cho phép cha hoặc mẹ chăm sóc và giám sát, chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý tài sản riêng của con hoặc là người đại diện trước pháp luật cho con trong thời hạn từ 01 năm đến 05 năm và Tòa án có thể xem xét về việc giảm thời hạn này.